Frame 1 · De driehoek
Drie rollen, één patroon
De aanklager verwijt, de redder neemt over, het slachtoffer ondergaat. Samen vormen ze de dramadriehoek, een patroon dat samenwerkingen gevangen houdt.
Waar het over gaat
In vastgelopen samenwerkingen duiken vaak drie rollen op: de aanklager die verwijt, de redder die het overneemt, en het slachtoffer dat overkomt wat er gebeurt. Samen vormen ze de dramadriehoek. Het venijnige: het zijn rollen, geen mensen, en iedereen wisselt erin. Wie de driehoek herkent, kan eruit stappen, naar de winnaarsdriehoek.
De drie rollen
- De aanklager wijst: het ligt aan jou, aan hen, aan de afdeling. Vaak vanuit een echte frustratie, maar de vorm maakt dat de ander zich verdedigt in plaats van luistert.
- De redder neemt over: laat maar, ik doe het wel. Goedbedoeld, maar wie steeds gered wordt, wordt klein gehouden, en de redder raakt uitgeput.
- Het slachtoffer ondergaat: er wordt mij iets aangedaan, ik kan er niets aan doen. Soms klopt dat even. Als rol houdt ze de eigen invloed buiten beeld.
Waarom de driehoek draait
De rollen roepen elkaar op. Wie aanklaagt, maakt slachtoffers, en lokt redders uit. Wie redt, bevestigt het slachtoffer in zijn onmacht, en wordt vroeg of laat zelf aanklager: na alles wat ik voor jullie doe. En het slachtoffer van vandaag klaagt morgen aan. Zo wentelt de driehoek rond, en iedereen erin heeft het gevoel dat de anderen begonnen.
De winnaarsdriehoek
Elke rol heeft een gezonde tegenhanger, en de kern van elk ervan is eigenaarschap. De aanklager wordt duidelijk: benoemen wat je nodig hebt, zonder verwijt. De redder wordt helper: steun geven op verzoek, zonder over te nemen. Het slachtoffer wordt eigenaar: hardop zeggen wat moeilijk is én wat je zelf kan doen. Dezelfde energie, een andere vorm, en de driehoek stopt met draaien.
Zo pakken wij het aan
Wij benoemen rollen, nooit mensen. Als in een gesprek de driehoek zichtbaar wordt, maken we ze bespreekbaar als patroon waar iedereen in zit, en zoeken we per rol de gezonde tegenhanger. Dat haalt de schuldvraag uit het gesprek, en de beweging erin. Lees meer over onze aanpak →
Wanneer dit inzicht helpt
Wanneer een samenwerking blijft hangen in verwijten, overnemen en ondergaan, en niemand kan zeggen wie er begon. Of bij jezelf: merk je dat je steeds redt, steeds wijst, of steeds ondergaat, dan is de vraag niet wie de schuldige is, maar via welke gezonde tegenhanger jij als eerste uit de driehoek stapt.