Frame 1 · De lijst
Op volgorde van bijdrage
U weegt uw trajecten en zet ze op volgorde. Bovenaan wat het meeste oplevert, onderaan wat het minste oplevert. Zo hoort het, en voor de meeste trajecten werkt het.
De lijst klopt en de volgorde niet
Een portfolio weegt zijn trajecten en zet ze op volgorde van bijdrage. Dat is de juiste oefening en voor de meeste trajecten komt er een bruikbare volgorde uit. Behalve voor dat ene traject onderaan, dat bijna niets oplevert en waar drie zware op wachten. Op de lijst staat het laatst. In de werkelijkheid moet het eerst.
Wat een enabler is
Een enabler is een traject waar andere trajecten van afhangen. Een migratie die moet gebeuren voor er iets nieuws op gebouwd kan worden. Een koppeling die drie andere teams nodig hebben. Een opschoning die niemand ziet en waar alles na komt.
Zulke trajecten scoren laag op bijdrage, en terecht, want op zichzelf leveren ze weinig op. Hun waarde zit in wat ze mogelijk maken, en dat is iets anders dan wat ze opbrengen.
Waarom de score ophogen een slecht idee is
De snelste manier om zo’n traject vooruit te krijgen is het een hogere bijdrage geven. Dan schuift het op in de lijst en is het probleem opgelost. Alleen staat het daar nu om een reden die niet in het cijfer zit.
Drie maanden later vraagt iemand waarom dit bovenaan stond, en dan is het antwoord niet meer terug te vinden. Erger nog, de volgende keer dat iemand iets vooruit wil hebben, weet hij nu hoe dat moet. Eén opgehoogde score maakt van een meetlat een onderhandeling.
Twee kolommen in plaats van één
De oplossing is niet ingewikkeld. De bijdrage blijft wat ze is, en daarnaast komt een tweede kenmerk: wacht er iets op dit traject, en zo ja wat. Twee kolommen, onafhankelijk van elkaar ingevuld.
Daarmee toont uw lijst een traject met een lage bijdrage dat vooraan staat, met de reden ernaast. Voor een directie is dat een overtuigender beeld dan een getal dat iemand te hoog heeft gezet, en het is bovendien navolgbaar. Wie later terugkijkt, ziet waarom.
Wat dit in de praktijk betekent
Bij het inrichten van een portfoliowerking leggen we vooraf vast waarop initiatieven gewogen worden, en wat daarnaast als apart kenmerk wordt bijgehouden. Afhankelijkheden horen in die tweede groep. Zo blijft de score betekenen wat ze zegt. Lees hoe we governance inrichten →
De vraag die het zichtbaar maakt
Afhankelijkheden komen zelden vanzelf boven water, want elk team kijkt naar zijn eigen traject. Ze komen boven bij één vraag, aan iedereen tegelijk gesteld: wie wacht er op dit traject, en wat gebeurt er als het een kwartaal opschuift.
Het antwoord is vaker verrassend dan niet. Een traject waarvan iedereen dacht dat het losstond, blijkt de ingang voor twee andere. En een traject dat als blokkerend werd beschreven, blijkt dat alleen voor een deel dat ook later kan.
Waarom dit ertoe doet
Een prioriteitenlijst die alleen naar bijdrage kijkt, is een lijst van wat u het liefst zou doen. De volgorde waarin het kán, is een andere lijst. Wie die twee in één kolom propt, krijgt een rangschikking waar niemand nog op durft te sturen. Houd ze uit elkaar en u kunt allebei uitleggen.