Frame 1 · Het krachtenveld
Twee soorten krachten
Elke verandering roept krachten op die vooruit duwen (links, in petrol) en krachten die tegenhouden (rechts, in terracotta).
Waar het over gaat
Een force field analyse brengt in beeld welke krachten een verandering vooruit duwen en welke ze tegenhouden. Het is geen momentopname van "staan we op groen", maar een manier om te zien of je genoeg gedragen overwicht hebt om niet bij de eerste tegenwind om te slaan.
Waarom evenwicht geen doel is
De klassieke reflex is: versterk de krachten vóór, verzwak de krachten tegen, tot ze in evenwicht zijn. Maar evenwicht is precies het gevaarlijke punt. Als de drijvende en remmende krachten even sterk zijn, staat het traject op een kantelpunt. De kleinste onvoorziene tegenwind, en het slaat om. Het doel is dus geen evenwicht, maar marge: een comfortabel overwicht dat een tegenslag kan dragen zonder te bezwijken.
Hoe je dat overwicht opbouwt
Niet door harder te duwen. Meer druk op de remmende krachten vergroot de weerstand net. Er zijn twee hefbomen die wél werken:
- Maak de positieve krachten zichtbaar die het project al meebrengt. Die waarde is er vaak al, mensen zien ze alleen niet. Je hoeft niets kunstmatig toe te voegen.
- Verklein de remmende krachten door de behoefte eronder te vinden. Achter weerstand zit een standpunt, en daaronder een belang en een behoefte. Beantwoord je die, samen met de betrokkene, dan wordt de rem kleiner, of verdwijnt hij.
Soms wordt een remmende kracht daardoor kleiner, ook al is niet elke behoefte volledig vervuld. En soms slaat ze zelfs om: wie zich echt gehoord weet, gaat mee in plaats van tegen. Een rem wordt een motor.
Zo pakken wij het aan
Wij zoeken niet naar wie het luidst roept, maar naar wat mensen werkelijk nodig hebben. Een remmende kracht is voor ons geen obstakel om weg te werken, maar informatie om mee te werken. We brengen gestructureerd in kaart wat een verandering vooruit duwt en wat ze tegenhoudt, en werken met de betrokkenen aan een overwicht dat gedragen wordt, niet opgelegd. Lees meer over onze aanpak →
Wanneer dit model helpt
Een force field analyse is vooral nuttig aan het begin van een traject, wanneer je wil inschatten of een verandering haalbaar is en waar de spanning zit. Ze werkt goed samen met een readiness-inschatting per groep en met het in kaart brengen van de belangen en behoeften die onder de weerstand liggen.