Waar het over gaat
Bij elke verandering zijn er mensen die ze in gang zetten en mensen die haar ervaren als iets wat op hen afkomt. Ze spreken hun standpunten uit. Die standpunten liggen zelden bij elkaar in de buurt, en ze verklaren niet waarom iemand ergens voor of tegen is. Ze zijn het topje van een ijsberg.
Standpunten vertellen niet het hele verhaal
Een standpunt is de positie die iemand inneemt: "die software moet weg" of "ons werk gaat daardoor veel langer duren". Het is wat iemand hardop zegt, wat u kan meten en vergelijken. Maar het is niet de reden. De reden zit dieper.
Onder een standpunt zit een belang: wat maakt dat dit standpunt voor deze persoon belangrijk is. Wat is de hoop erachter, en wat de vrees als het anders loopt? Stabiliteit. Continuïteit. Erkenning voor wat al jarenlang goed loopt. En dieper, onder dat belang, zit een behoefte: het menselijke dat eronder schuilt. Gemoedsrust. Het gevoel er nog toe te doen. Zekerheid over de toekomst.
Zolang u alleen op standpunten reageert, draait u in cirkels. Wie de ander probeert te overtuigen van zijn gelijk, duwt de ander verder weg. De weerstand neemt toe, niet af.
Wat er verandert als u dieper gaat
Standpunten botsen. Belangen en behoeften doen dat zelden, en daar is een reden voor. Een behoefte is universeel: er zijn er maar een beperkt aantal te benoemen, zoals zekerheid, erkenning, gemoedsrust of invloed op uw eigen werk. Hoe dieper u onder het standpunt komt, hoe groter de kans dat dezelfde behoefte aan beide kanten meespeelt. In het softwarevoorbeeld is dat stabiliteit, bij de directeur en bij de medewerkers, alleen keek ieder anders naar de oplossing. Dat gedeelde stuk gaat pas werken zodra allebei het van elkaar gehoord hebben. Dan zien mensen het raakvlak, en vanaf dat punt komen er oplossingen in beeld die er voordien niet waren.
Dat vergt luisteren met een andere bedoeling. Niet wachten op uw eigen beurt. Niet zoeken naar het zwakke punt in het verhaal van de ander. Vragen stellen om te begrijpen wat er werkelijk speelt, en dat dan ook hardop benoemen. Dat is wat mensen ontsluit.
Zo pakken wij het aan
Wij gaan als neutrale derde partij het gesprek aan met elk van de betrokkenen. Niet om standpunten op te lijsten, maar om de belangen en behoeften eronder te vinden. Dat doen we gestructureerd, los van de hiërarchie, en met beide kanten. Pas als beide kanten gehoord hebben wat voor de ander telt, zoeken we samen naar oplossingen. Lees meer over onze aanpak →
Wanneer dit model helpt
Dit is het vertrekpunt voor elk verandertraject waarbij mensen het niet eens zijn. Het werkt even goed bij een tweegesprek tussen een leidinggevende en een medewerker als bij een heel team dat een nieuwe werkwijze moet omarmen. Zodra u merkt dat het gesprek vastloopt op posities en herhaling, is dit de manier om er opnieuw beweging in te brengen.